Historia

Los Bronowic Małych od chwili lokacji w roku 1294 związany był nierozerwalnie z kościołem Panny Marii w Krakowie, którego stanowiły one beneficjum. Każdorazowi archiprezbiterzy (proboszczowie) mariaccy czerpali dochody z ziemi w postaci czynszów i dziesięcin. W roku 1573 proboszcz Mikołaj Wathek, wykupiwszy uprzednio sołectwo, założył tutaj folwark.

W początkach XIX stulecia wzbogaciły się Bronowice o drewniany „Dworek Mariacki”, w sieni którego urządzono kaplicę prywatną, uprzywilejowaną możliwością kilkukrotnego w ciągu roku odprawienia Mszy świętej. Po kolejnych regulacjach gruntowych po 1853 roku probostwu mariackiemu pozostało w Bronowicach 200 morgów gruntu, rzeczony dworek oraz zabudowania gospodarcze. W związku ze zwiększeniem się liczby mieszkańców wsi, duszpasterze kościoła  Mariackiego rozpoczęli sprawowanie Mszy świętej w kaplicy dworskiej każdej niedzieli.

Dwudziestolecie międzywojenne przyniosło ukonstytuowanie się komitetu budowy kościoła w Bronowicach Małych, który nie cieszył się przychylnością proboszcza parafii w Rynku. Dla infułatów kościoła Mariackiego i ich wikariuszy utrzymywanie kaplicy dojazdowej w Bronowicach i przyjeżdżanie na katechizację dzieci nie stanowiło większego problemu, toteż zabiegi o utworzenie samodzielnego ośrodka duszpasterskiego uznawali za niedorzeczne. Od 13 sierpnia 1942 roku Bronowice Małe otrzymały swojego wikariusza eksponowanego (ekspozyta) w osobie ks. Antoniego Gigonia, któremu zlecono regularne odprawianie niedzielnych i świątecznych Mszy świętych w kaplicy we dworku. Niebawem, 15 października 1943 roku, ksiądz ekspozyt zamieszkał na „Rydlówce”. Od tego momentu Najświętsza Ofiara była sprawowana w kaplicy każdego dnia. Także jesienią tego samego roku, dzięki staraniom ks. Mariana Michalskiego, została założona przy ul. Włościańskiej 3 ochronka dla dzieci, której prowadzenie zlecono Siostrom Służebniczkom Dębickim. W kaplicy domowej odprawiano co niedzielę Msze święte, w których uczestniczyli mieszkańcy Zarzecza i Błonia.

Sprawą budowy kościoła w Bronowicach zajął się nowy administrator parafii Mariackiej, dr Ferdynand Machay, który podczas sumy, odprawionej we dworze 5 listopada 1944, zadeklarował podjęcie odpowiednich kroków. Po zlikwidowaniu w połowie roku 1948 przez Opiekę Społeczną zakładu poprawczego dla chłopców, który mieścił się w dworku od roku 1943, ks. infułat Machay zlecił ks. Gigoniowi powiększenie dotychczasowej kaplicy poprzez usunięcie niektórych ścian i przyłączenie do niej sąsiednich pokoi. Poświęcenia powiększonej kaplicy dokonano 30 października.

Parafia w Bronowicach Małych została erygowana na wniosek ks. infułata Ferdynanda Machaya przez księcia Metropolitę Adama Stefana kardynała Sapiehę 1 stycznia 1949 roku. Nowoutworzonej parafii wydano księgi metrykalne: zmarłych od 1909 roku, ochrzczonych od 1907 roku i zaślubionych od 1922 roku. Parafia Mariacka wyposażyła nową placówkę duszpasterską w trzy białe ornaty, dwa czerwone, dwa zielone, dwa fioletowe, dwa czarne oraz dwie kapy: białą i czarną. Wśród przekazanych utensyliów liturgicznych były: dwa kielichy, monstrancja, dwie puszki, cztery alby, dwie komże, mszał i cztery obrusy.

Od roku 1951 patronem parafii został św. Antoni z Padwy. Po przybyciu do parafii Stanisława Truszkowskiego w 1957 roku zawiązał się Komitet Budowy Kościoła w Bronowicach Małych, rozwiązany przez Prezydium Rady Narodowej w 1960 roku. Nie przeszkodziło to jednak poświęceniu, trzy lata później, kamienia węgielnego pod przebudowę kościoła. Wznoszenie świątyni, okupione wieloma ofiarami, rozciągnęło się na całe lata.

Z tejże parafii św. Antoniego Padewskiego wyłoniły się samodzielne ośrodki duszpasterskie: na Osiedlu Bronowickim (1980) i na Osiedlu Widok (1983), przekształcone odpowiednio w roku 1988 i 1984 w parafie, które z czasem wzniosły własne świątynie.

+ Ks. Kamil Kowalczyk

Źródła:

  1. „Kronika Parafialna parafii pw. św. Antoniego z Padwy w Bronowicach Małych”.
  2. Ks. S. Truszkowski, „Rys historyczny parafii św. Antoniego z Padwy w Krakowie – Bronowicach Małych”, 10 marca 1967 r.

 

Od tej pory życie w parafii św. Wojciecha, na Osiedlu Bronowickim toczy się dwutorowo: z jednej strony Ośrodek Duszpasterski i wszystkie działania związane z duszpasterstwem, z drugiej – organizacja budowy kościoła.

Odzwierciedleniem tej sytuacji są zapisy w Kronice Parafialnej, której treść, oprócz notatek dotyczących Roku Liturgicznego, staje się bez mała dziennikiem budowy wspólnoty i kościoła. Kronika parafialna przypomina nam tamte lata – niewątpliwie trudne, pełne wyzwań i ciężkiej pracy, a jednocześnie pokazuje wielkie zaangażowanie parafian.

Widok pięknej, okazałej świątyni z ciemnoczerwonej klinkierowej cegły wraz z zabudową i ceglanym ogrodzeniem, wykonanym z wielkim architektonicznym smakiem przez znanego architekta Politechniki Krakowskiej prof. dr hab. Wacława Serugę i arch. Małgorzatę Buratyńską – Serugę, budzi zrozumiały podziw i zadowolenie mieszkańców, gdyż wkomponowana w niską zabudowę kompleksu jednorodzinnych domków – stanowi wspaniałe centrum zabudowy Osiedla Bronowickiego.

Wśród tej niskiej i harmonijnej architektury osiedla nie brak śladów kultu religijnego, sięgających ubiegłych stuleci. Świadczy o tym wybudowana z piaskowca w okresie międzyrozbiorowym zabytkowa kapliczka nasłupna Krzyża Pańskiego u zbiegu ulic Zarzecze i Armii Krajowej. Napis na kapliczce głosi: „Figurę tę ufundował Szymon Słaby wraz z żoną Zofią Wieczorkową, Roku Pańskiego 1776”. Jest to niewątpliwie znak, że Bronowiczanie słyną z wielkiego ducha i ofiarności, dlatego też po tysiącu latach od śmierci Świętego Wojciecha wybudowano tę wspaniałą świątynię.

 

Więcej szczegółów dotyczących historii naszej Parafii zawiera publikacja “Spod mariackich po wojciechowe dzwony”.

Bez nazwy